Budżet domowy – podstawowe narzędzie w oszczędzaniu pieniędzy i zarządzaniu własnymi finansami

budzet-domowy-1-1

Budżet domowy to niezbędne narzędzie do tego, aby zyskać jak największą kontrolę nad swoimi finansami. Jeżeli chcesz prowadzić taki budżet, to ten tekst pokaże Ci kilka rzeczy, od których warto zacząć.

Ten artykuł to pierwszy krok do stworzenia skutecznego i przydatnego budżetu domowego. Dowiesz się z niego dlaczego w ogóle warto taki budżet prowadzić i jakie korzyści możesz w ten sposób osiągnąć. Poznasz też kilka zasad, dzięki którym uczynisz ze swojego budżetu naprawdę skuteczne narzędzie do zarządzania domowymi finansami. Skuteczne, czyli takie, które daje Ci komplet wiarygodnych i czytelnie przedstawionych danych, na podstawie których możesz podejmować przyszłe decyzje i działania.

To ważne by zacząć właśnie od tego – by już na samym początku wiedzieć po co dokładnie taki budżet prowadzimy i jakich konkretnie informacji ma nam dostarczyć. W ten sposób będziemy mogli stworzyć narzędzie, które będzie dobrze dopasowane do naszej indywidualnej sytuacji.

Zawodowo zajmuję się badaniami społecznymi i rynkowymi. W ostatnich latach prowadziłem dla różnych firm projekty badawcze, w których między innymi testowałem kampanie reklamowe, badałem znajomość i opinie na temat marek, czy postawy, zachowania i zwyczaje związane z użytkowaniem najróżniejszych produktów i usług.

Ta praca codziennie uczy mnie tego, jak ważne są rzetelne i wiarygodne dane. Firmy i instytucje, dla których pracuję, potrzebują właśnie takich danych. Potrzebują ich po to, by na ich podstawie podejmować strategiczne decyzje – gdzie niekiedy stawką są budżety idące w setki tysięcy czy nawet miliony złotych. Lub rzeczy nie do końca przeliczalne na pieniądze, jak choćby wizerunek firmy.

Potrzebują tych danych również po to, by mieć punkt odniesienia i możliwość weryfikacji czy ich działania przynoszą oczekiwane efekty. Czy strategia się sprawdziła? Czy idziemy w dobrym kierunku? W których obszarach radzimy sobie dobrze i rzeczy idą zgodnie z planem, a gdzie konieczne są dodatkowe działania?

To doświadczenie da się jeden-do-jednego przełożyć na codzienne życie i to jak gospodarujemy własnymi finansami w swoich domach. Też potrzebujemy danych: informacji o tym jak wygląda nasza obecna sytuacja finansowa, jak wyglądała w poprzednich miesiącach i jak na tej podstawie planować swoje przyszłe działania.

Stawką może i nie są tu miliony złotych, ale też rzeczy ekstremalnie istotne – bezpieczeństwo finansowe, pewność jutra i świadome podejmowanie codziennych, konsumenckich decyzji. Tych mniejszych i większych. No i, ostatecznie, stan naszych kont bankowych na koniec miesiąca.

Tylko posiadając wiarygodne dane jesteśmy w stanie podejmować świadome, w pełni poinformowane decyzje. I tylko systematyczne prowadząc swoje „pomiary” jesteśmy w stanie określić jakie są efekty naszych działań.

I mamy to szczęście, że nie musimy do tego przepytywać co miesiąc tysiąca respondentów w całej Polsce. Wystarczy „zapytać” siebie samych (i może też pozostałych domowników :) ).

Nie warto działać tu „na ślepo”. Narzędzie do gromadzenia i analizy naszych finansowych danych – budżet domowy – można stworzyć od zera właściwie w każdej chwili.

W tym wpisie (a także w kilku kolejnych) postaram się pokazać Ci jak stworzyć skuteczny i działający budżet domowy. I jak z niego mądrze korzystać, tak aby z tych danych, które gromadzimy, wyciągnąć dla siebie jak najwięcej.

Dla tych z Was, którzy dopiero przymierzają się do stworzenia własnego budżetu domowego, ta seria wpisów będzie czymś w rodzaju przykładu (albo raczej: serii przykładów) na to jak krok-po-kroku się w ogóle do tego zabrać.

A jeżeli już prowadzisz swój budżet? Myślę, że znajdziesz tu też coś ciekawego dla siebie – sposoby na korzystanie z gromadzonych danych, narzędzia ułatwiające prowadzenie domowego budżetu i kilka porad i wskazówek przemycanych tu i ówdzie.

Ale zanim zagłębię się w „bebechy” budżetu, kategorie wydatków i konkretne liczby – na początek przyjrzyjmy się domowemu budżetowi z ogólnej perspektywy. Czyli jakie jest jego miejsce w oszczędzaniu i domowych finansach i jakimi zasadami kierować się przy jego tworzeniu i prowadzeniu.

budzet-domowy-1-2

Dlaczego warto prowadzić budżet domowy?

Jeżeli po przeczytaniu powyższych akapitów wciąż się zastanawiasz czy warto w ogóle się zabierać za notowanie swoich wydatków, to poniżej znajdziesz jeszcze kilka powodów, które mogą Cię przekonać.

Kontrola. W zarządzaniu domowymi finansami chodzi przede wszystkim o to, by mieć kontrolę. Kontrolę nad własną sytuacją finansową. Tak aby mieć realny wpływ na to ile, kiedy i na co wydajemy – zamiast dostosowywać się do tego ile zostaje nam w portfelu na koniec miesiąca. I tu przydaje się nam domowy budżet.

Budżet domowy to pierwszy krok do przejęcia kontroli nad własnymi finansami. Daje on wiedzę o tym, na co wydajemy pieniądze i jest jednocześnie narzędziem do tego, aby mądrze planować przyszłe wydatki.

Działanie. Prowadzenie budżetu domowego pozwala odpowiedzieć zdecydowanym „TAK” na pytanie „czy robisz coś dla poprawy swoich domowych finansów?”

Twoim postanowieniem na nowy rok, na nowy miesiąc, czy na „od poniedziałku” (a najlepiej: na „od zaraz” :) ) jest podejmowanie działań, które mają dać Ci oszczędności, większe poczucie finansowego bezpieczeństwa i mają przyczynić się do poprawy stanu Twoich finansów? Budżet domowy to najprostsze, najszybsze i zupełnie bezkosztowe rozwiązanie na to, by takie postanowienie spełnić.

Jedna pozytywna zmian pociągnie za sobą kolejne. W psychologii znany jest efekt „zaangażowania w działanie”. Polega on na tym, że im więcej pracy i czasu wkładamy w jakieś działanie, tym trudniej jest nam się potem z niego wycofać. Żal nam porzucać coś, w co już tyle zainwestowaliśmy.

Zazwyczaj mówi się o nim w negatywnym kontekście, ale ten efekt można wykorzystać też na swoją korzyść. Każdym kolejnym paragonem zabranym ze sklepu i wklepanym w domowy budżet budujemy swoją konsekwencję w działaniu. Każdym kolejnym miesiącem, który zamkniemy z kompletem danych o własnych dochodach i wydatkach, zwiększamy swoje szanse na regularne prowadzenie budżetu także w kolejnych miesiącach.

Warto działać.

Fundament. Budżet domowy to podstawa do planowania przyszłych działań w zarządzaniu domowymi finansami. Mając historię naszych dochodów i wydatków z ostatnich miesięcy jesteśmy w stanie przewidzieć jak nasza sytuacja będzie rysować się w najbliższej przyszłości. Gdzie pojawi się kolejny duży cykliczny wydatek, ile będą kosztować nas kolejne Święta i ile oszczędności będziemy w stanie wygenerować z przyszłych wypłat.

To niesamowicie cenna wiedza.

Bezpieczeństwo finansowe. Nie wiem, czy masz podobnie, ale rzeczy nieznane budzą we mnie jakąś niepewność, czasem nawet strach. Dlatego też w swoim życiu dążę do tego, by takich obszarów niepewności było jak najmniej.

I jak najbardziej dotyczy to pieniędzy. Bo te mogą być źródłem niepewności, zwłaszcza gdy nasza przyszła sytuacja finansowa jest dla nas niewiadomą.

Budżet domowy to narzędzie do rozwiewania takich wątpliwości. Mówi on dokładnie o tym, czego możemy spodziewać się w przyszłości, a przynajmniej o tym ile pieniędzy będziemy potrzebować w kolejnym miesiącu.

Tu oczywiście jest miejsce na szereg zastrzeżeń. Jeżeli pracujesz na własny rachunek, to zostaje Ci niepewność co do tego, jakie zlecenia uda Ci się zdobyć w kolejnym miesiącu. Jeżeli Twoja sytuacja na rynku pracy jest niepewna, to wysokość Twoich dochodów w przyszłości również do pewnego stopnia jest niewiadomą.

W takich (i podobnych) sytuacjach budżet domowy w magiczny sposób nie powie Ci ze stuprocentową pewnością ile zarobisz w przyszłym miesiącu. Powie Ci za to ile minimalnie musisz zarobić, by pokryć swoje typowe wydatki. Powie Ci ile masz luzu z budżecie i jaką obniżkę dochodów możesz „unieść” bez większych konsekwencji. I w końcu powie Ci też, które wydatki są u Ciebie stałe i absolutnie niezbędne do życia – więc i do jakiej kwoty mogą spaść Twoje dochody zanim pojawi się konieczność sięgania po oszczędności czy zadłużania się.

Budżet domowy pomoże Ci ustalić takie kolejne progi bezpieczeństwa finansowego.

Nawyk oszczędzania. Prowadzenie budżetu domowego „automagicznie” wyrabia pewne nowe nawyki związane z oszczędzaniem. Mając gdzieś z tyłu głowy świadomość tego, że nasze wydatki są zapisywane – i kontrolowane – zaczynamy nieco inaczej podchodzić do zakupów.

Coraz częściej przed włożeniem tego czy innego produktu do koszyka zaczynamy zadawać sobie pytania takie jak:

  • czy na pewno tego potrzebuję?
  • czy stać mnie na to w tym miesiącu? czy przekroczę w ten sposób swój limit wydatków na tę kategorię?
  • a może uda mi się to kupić taniej?

To niesamowite, ale to działa.

Na jakich zasadach powinien opierać się dobry budżet?

budzet-domowy-1-3Żeby budżet domowy działał i abyśmy mogli wyciągnąć z jego prowadzenia jak najwięcej korzyści, to musimy prowadzić go zgodnie z kilkoma zasadami.

Uczciwość. Na początku tego tekstu pisałem, jak ważne są rzetelne i wiarygodne dane. Informacje niepełne czy skrzywione w którąś stronę mogą doprowadzić nas do błędnych wniosków. Dlatego tak ważne jest, aby budżet prowadzić uczciwie wobec siebie. Nie zatajać wydatków, nie zawyżać przychodów i tak dalej…

To z początku nie musi być wcale takie łatwe. Zapisywanie kolejnego wydatku ponad określony limit nie jest przyjemne. Tak samo jak czytanie miesięcznego raportu dochodów i wydatków, który pokazuje, że znowu wydaliśmy niemal tyle, co zarobiliśmy, a oszczędności nie ma prawie wcale.

Ważne, by pamiętać, że budżet prowadzimy właśnie dla takich informacji! Dla diagnozy problemów, które późnej – według określonego planu – zamierzamy rozwiązać.

Kompletność. Gromadzone dane muszą być nie tylko prawdziwe, ale również kompletne. W naszym podsumowaniu finansowym nie może być „białych plam” – przeciwnie: chcemy eliminować wszelkie niewiadome. Oznacza to, że musimy pamiętać o tym, by zbierać paragony z zakupów i każdy taki wydatek w budżecie uwzględniać. Jeżeli prowadzisz budżet nie tylko dla siebie, ale też dla pozostałych domowników, dla swojej rodziny – to w tym procesie powinni uczestniczyć wszyscy zaangażowani.

Systematyczność. Budżet domowy to nie jest jednorazowy strzał. Jeżeli ma działać, to musimy go konsekwentnie prowadzić przez kolejne miesiące i obserwować i analizować zmiany. Tylko wtedy będziemy wiedzieć, czy nasze działania przynoszą zamierzone efekty i czy na przykład udaje nam się ograniczać – z miesiąca na miesiąc – wydatki w wybranej przez nas kategorii. Skuteczny monitoring własnych finansów musi polegać na regularnym prowadzeniu takich „pomiarów”.

Jakie informacje powinien dawać budżet?

Budżet prowadzony według takich zasad da Ci szereg cennych informacji, na których możesz polegać. Te dane powinny być zestawione w taki sposób, by dać Ci pełen ogląd na Twoją sytuację finansową – w tym miesiącu i w szerszej perspektywie czasowej. Najlepiej jeżeli budżet umożliwia łatwe podsumowanie następujących informacji:

Ile zarabiam? Ile wydaję? Konkretne liczby. Skąd pochodzą moje dochody i w jakiej są wysokości. Ile wydaję na utrzymanie i poszczególne typy produktów i usług.

Czy realizuję swój plan? Jak wygląda zestawienie wydatków rzeczywistych z tymi planowanymi. Czy przekraczam ustalone wcześniej limity. Dlaczego? Co mogę z tym zrobić w kolejnych miesiącach?

Globalny obraz własnych finansów. Czy moje dochody przewyższają wydatki?

Jak moje finanse zmieniają się w czasie? –  dochody, wydatki i osobista wartość netto. Czy moje dochody są przewidywalne? Czy moja sytuacja finansowa zmierza w dobrym kierunku? Czy moje oszczędności zwiększają się w czasie, czy przeciwnie – coraz bardziej muszę do nich sięgać? Jak zmienia się w czasie moja osobista wartość netto – czy mój ogólny majątek rośnie czy maleje?

Jaki mam margines bezpieczeństwa? Ile mogę oszczędzać co miesiąc? Gdzie są progi bezpieczeństwa finansowego w moim budżecie?

To na razie tylko ogólny zarys – te zagadnienia na pewno rozwinę jeszcze w kolejnych wpisach.

Mam nadzieję, że dotrwaliście do końca :). Jeżeli do tej pory byliście nieprzekonani, to liczę, że udało mi się Was namówić do prowadzenia domowego budżetu.

Ten tekst to taki „teoretyczny wstęp” pod konkretne działania i przykłady, które opiszę w kolejnych artykułach. Jeżeli to jest coś, co jest dla Was wartościowe i chcielibyście czytać tu o tym więcej, to bardzo proszę dajcie mi o tym znać klikając przycisk „Lubię to” przy tym wpisie. Dzięki!

Opublikowano [post_date]// Fot. kenteegardin, Images_of_Money.

Podobał Ci się ten artykuł? Bądź na bieżąco z nowościami na blogu